Kolon eta ondesteko minbizia tumore ohikoenetako bat da Nafarroan. Bigarren tokian dago emakumeetan, bularrekoaren ondoren, eta hirugarrena gizonetan, prostatakoen eta biriketakoen atzetik.

Fase goiztiarrean diagnostikatzen diren kolon eta ondesteko tumoreek pronostiko hobea dute, eta heriotza-arriskua nabarmen murrizten dute. Gainera, aplikatzen diren tratamenduak ez dira hain inbaditzaileak, eta, beraz, bizi-kalitatea nabarmen hobetzen da.

Tumore horiek garaiz detektatzeko, 2014an TMGDP sortu zen.

Asintomatikoak diren eta 50 eta 69 urte bitartean dituzten gizonei eta emakumeei zuzenduta dago (orain 6. itzulirako, 1955eko urtarrilaren 1etik 1976ko abenduaren 31ra bitartean jaiotakoei, alegia), duten aseguramendu-sistema edozein dela ere.

Proba sinple bat egiteko aukera ematen zaie (eginkarietan ezkutatutako odolaren testa), eginkarietan ikusten ez den odolik ba ote dagoen zehazteko, eta horrek zerikusia duen tumore edo patologia arriskutsuren bat ote dagoen susmatuko luke.

Urtarrila eta apirila bitartean, Atarrabiako Osasun Zentrora atxikitako pertsona guztiek, programan sartuta daudenek, informazio-gutun bat jasoko dute parte hartzeko beharrezko materialarekin: kit pertsonalizatua eta lagina jaso eta kontserbatzeko jarraibideak.

Oraindik parte hartu ez badute, horretarako unea da. Lagina jaso ondoren, lehenbailehen entregatuko da zure osasun-zentroan edo kontsultategian, gutunean adierazitako egunetan eta ordutegian. Osasun Publikoko Institutuan ere entregatu ahal izango da (Bergamín kalea 2 bis, Iruña), goizez (8: 00etatik 14:30era).

Normalean, 2-4 egunetan emaitza eskura izaten da. Ezezkoa bada, gutun bidez jakinaraziko da. Positiboa bada, TMGDPk telefonoz hitz egingo du zure osasun-zentroan edo kontsultategian hitzordua emateko. Zure medikuak balorazio klinikoa egingo dizu, eta egiaztapen diagnostikoko probak eskatuko dizkizu; kasu gehienetan, kolonoskopia bat izango da.

Kalkuluen arabera, proba egiten duten pertsonen % 4-5 inguruk positibo emango du. Horietatik, oso ehuneko txikian bakarrik baieztatuko da minbizia dagoela. Gainerakoetan, polipo onberak daude, eta horiek ere tratatu egin beharko dira.

Zein dira sintomak?

Hasierako faseetan ez da sintomarik izaten, oro har, baina sintoma susmagarritzat jo behar dira kakarekin batera odola botatzea, hesteek ohi bezala ez funtzionatzea eta arrazoirik gabe mehetzea.

Badago prebenitzeko modurik?

Minbizia izateko arriskua txikiagoa da fruta eta barazki asko eta animalia-jatorriko gantz gutxi kontsumitzen bada, eta ariketa fisikoa egiteko ohitura badago. Horretaz gainera, komeni da gehiegizko pisua eta obesitatea saihestea eta tabakorik eta alkoholik ez kontsumitzea.

Badago sendatzeko aukerarik?

Garaiz harrapatuz gero, errazagoa da tratatzea eta sendatzeko aukerak handitzen dira. Diagnostiko goiztiarreko kasuen % 90etik gora senda daitezke. Fase aurreratuetan diagnostikatzen bada, ordea, bizirauteko aukerak % 50 baino gutxiagora murrizten dira.

Hori dela eta, Nafarroako Gobernuaren Osasun Departamentuak Koloneko minbizia garaiz detektatzeko programa jarri zuen abian duela urte batzuk, eta eritasuna garaiz detektatzeko proba dohainik egiteko aukera ematen du.